| i kanoników regularnych do tego typu działalności było bardzo pozytywne, w czym przypominają działalność zakonów żebraczych w XIII stuleciu17. Należy jednak pamiętać, że wszyscy mnisi przed powstaniem zgromadzeń mendykanckich byli zobowiązani do uzyskania zezwolenia pracy pastoralnej wśród wiernych od miejscowego biskupa diecezji. Co więcej, trzeba podkreślić, iż do czasu powołania zakonów żebraczych prowadzenie „cura animarum“ nigdy nie było celem zgromadzeń mniszych. Można powiedzieć, że realizowano ją co najwyżej ubocznie, jak gdyby na marginesie głównych zadań18 . Jak wiadomo, niezwykle istotne znaczenie dla rozwoju kaznodziejstwa miał 10 kanon IV Soboru Laterańskiego z 1215 r., który nakazywał „aby biskupi wybrali sobie odpowiednich mężczyzn zdatnych do pełnienia zbawiennej posługi świętego nauczania, silnych w czynie i w słowie, którzy gorliwie odwiedzaliby ich w zastępstwie, gdy oni sami nie mogą tego uczynić, powierzonych im ludzi, budując ich słowem i przykładem. Biskupi mają obowiązek zadbać o zabezpieczenie ich potrzeb, aby brak rzeczy niezbędnych do życia nie zmusił ich do porzucenia podjętego dzieła. Dlatego polecamy, aby zarówno w kościołach katedralnych, jak i klasztornych mianowani zostali odpowiedni mężczyźni, którzy mogliby być dla biskupa koadiutorami i współpracownikami, nie tylko w posłudze głoszenia, ale także w słuchaniu spowiedzi, nakładaniu pokuty oraz w innych rzeczach służących zbawieniu dusz“19. Na tym soborze dokonano również niezwykle ważnej regulacji duszpasterskich uprawnień, obejmujących również mnichów mających święcenia kapłańskie w kwestii spowiedzi wielkanocnej. Kanon 21, tzw. „Omnis utriusque sexus“ stwierdzał, że „wszyscy wierni obojga płci, osiągnąwszy pełnoletność, powinni osobiście przynajmniej raz w roku wiernie wyznać wszystkie swoje grzechy własnemu kapłanowi i w miarę sił odprawić zadaną pokutę, przyjmując z uszanowaniem przynajmniej w czasie Wielkanocy sakrament Eucharystii... jeśli ktoś ze słusznej przyczyny chciałby wyznać grzechy innemu kapłanowi, niech prosi i otrzyma pozwolenie od własnego kapłana, gdyż w przeciwnym razie tamten nie może go rozgrzeszyć ani zatrzymać mu grzechów“20. W 1234 r. ów kanon został włączony do Dekretałów pa-
---
17 Więcej na temat stosunku kanoników regularnych do posługi pastoralnej: patrz K. Bosl, Regularkanoniker (Augustinerchorherren) und Seelsorge in Kirche und Gesellschaft des europäischen 12. Jahrhunderts (Bayerische Akademie der Wissenschaften. Philosophisch-Historische Klasse. Abhandlungen – Neue Folge, Heft 86). München, 1979, s. 9–97.
18 Schreiber G. Kurie und Kloster im 12. Jahrhundert. Studien zur Privilegierung, Verfassung und besonders zum Eigenkirchenwesen der vorfranziskanischen Orden, Bd. 2, Kirchenrechtliche Abhandlungen, Heft 67/68, 1910, s. 44–45, 48; Hofmeister, op. cit., s. 268 i n.; Schmale F. J., op. cit., s. 39 i n.; Grundmann H., op. cit., s. 174 i n.; Sehi M., op. cit., s. 14–15; Kłoczowski J. Wspólnoty chrześcijanskie w tworzącej się Europie. Poznań, 2003, s. 122.
19 Dokumenty Soborów Powszechnych, t. 2, s. 246–247; por. K. Panuś, op. cit., s. 152; Sacrorum Conciliorum nova et amplissima collectio, ed. J. D. Mansi, vol. 22. Graz, 1960, kol. 998–999.
20 Dokumenty Soborów Powszechnych, t. 2, s. 258–259; patrz też von Hefele C. J., Conciliengeschichte, Bd. 5, Freiburg in Br. 1863, s. 793, c. 21; Schäfler J. Der Bischof und die Regularen seiner Diözese, Augsburg 1871, s. 40. Co ciekawe, gdy na Zachodzie Europy w 1215 r. zastanawiano się, czy spowiedź wielkanocna u duchownego zakonnego jest ważna, to w Kościele Wschodnim w tym samym czasie spotykamy się z odwrotnym pytaniem, tj. czy również duchowny świecki może słuchać spowiedzi, jeśli wyrazi mu na to zgodę biskup. Te różnice pokazują, jak bardzo mocne w tymże Kościele było zaufanie ludu do kapłanów zakonnych i w ogóle do stanu mniszego, co w końcu wzięło pod uwagę po długotrwałych próbach także prawodawstwo Kościoła Zachodniego: patrz K. Rahner, Friedliche Erwägungen über das Pfarrprinzip, [w:] Schriften zur Theologie, Bd. 2. Einsiedeln-Zürich-Köln, 1962, s. 326; Rahner K. Beichtprobleme, [w:] Schriften zur Theologie, Bd. 3. Einsiedeln–Zürich–Köln, 1962, s. 228–231; Sehi M., op. cit., s. 17. |
dizainas ir programavimas giriaus