| soborze w Konstancji doszło do dalszego pomnożenia egzempcji93. W wypadku wystąpienia lokalnych konfliktów między klerem parafialnym a zakonami żebraczymi ów papież zwracał uwagę na obowiązek przestrzegania konstytucji „Super cathedram“ Bonifacego VIII, która nadal pozostała ramami prawnymi dla wykonywania całego duszpasterstwa mendykanckiego. Za jego następcy, tj. Eugeniusza IV (1431–1447), który przedtem należał do augustianów, ze zrozumiałych względów stosunek kurii papieskiej do zakonów mendykanckich i ich przywilejów kaznodziejsko-duszpasterskich pozostał niezmieniony94, co można wywnioskować z licznych jego bulli, które łagodziły spory z klerem parafialnym95. W czasie jego rządów, na soborze w Bazylei (1431–1437) postulowano w rozmowach dotyczących reformy Kościoła także podjęcie zdecydowanych środków przeciwko egzempcji i prawom pastoralnym mendykantów. Jednak ów sobór przerodził się przede wszystkim w walkę między koncyliarystami a kurialistami. Spowodowało to, że w końcu nie uchwalono żadnych wiążących postanowień dotyczących wspomnianych kwestii96. Za pontyfikatu Mikołaja V (1447–1455), mimo pojedynczych dekretów broniących praw parafialnych, przeważają bulle, które świadczą o jego niezmiennym poparciu dla kaznodziejsko-duszpasterskich zadań i praw mendykantów określonych w ramach konstytucji „Super cathedram“97. Jego następca papież Kalikst III (1455–1458) w bulli „Illius licet immerit“ z 21 VIII 1456 r. wyraźnie wypowiedział się za uprawnieniami mendykantów do słuchania spowiedzi i udzielania pochówków w ramach dekretału „Super cathedram“98. Tak samo 23 III 1457 r. odrzucił ponowione tezy, w których rektor uniwersytetu paryskiego zdyskredytował działalność duszpasterską zakonów żebraczych, a ponadto papież naciskał na skwapliwe przestrzeganie powyżej wymienionego dekretału. Z drugiej strony Kalikst III zażądał od tychże spowiedników, aby zgodnie z ustaleniami „Super cathedram“ byli przedstawiani odpowiedniemu biskupowi diecezji i przez nich zaaprobowani. Co ciekawe, pod koniec swojego pontyfikatu zamierzał w przygotowywanej już bulli odwołać większość przywilejów zakon-
---
93 Niektóre z nich miały wręcz absurdalną postać. Bo jak inaczej nazwać egzempcję pojedynczych zakonników spod zwierzchności swoich przełożonych, czy prawo części klasztorów żeńskich do wybierania sobie wizytatorów: patrz Scheuermann A., op. cit., s. 72.
94 Ów papież 16 I 1447 r. wydał dla przykładu bullę „Gregis nobis crediti“, w której gwarantował mendykantom słuchanie spowiedzi w ramach dekretałów „Super cathedram“ oraz „Vas electionis“: patrz Bullarium Ordinis Fratrum Praedicatorum, ed. T. Ripoll, A. Bremond, t. 3. Romae, 1731, s. 206–207, dok. nr 304; Sehi M., op. cit., s. 373.
95 Sehi M., op. cit., s. 371–372; Hüfner A., op. cit.,
s. 105–106.
96 Warto zauważyć, że niektórzy mendykanci obecni na tym soborze – nie zważając na napięte stosunki między nimi a duchowieństwem parafialnym – reprezentowali stanowisko postulujące uznanie uczęszczania przez wiernych na nabożeństwa w niedzielę i dni świąteczne do ich kościołów oraz uiszczania dziesięciny i pozostałych datków, które kler świecki odczuwał jako ciężkie naruszenie swoich praw. Również biskupi czuli się zagrożeni w swoich prerogatywach, ponieważ przedstawiciele tych zakonów twierdzili m. in., że są upoważnieni wszędzie do słuchania spowiedzi, również wtedy jeśli nie zostali zaaprobowani przez ordynariuszy diecezji. To spowodowało, że większość soborowa w rezolucji z 12 II 1434 r. wezwała do użycia przeciwko takim twierdzeniom inkwizycji, a w razie potrzeby także ramienia świeckiego. Zaniepokojonym mendykantów udało się 27 VIII 1434 r. anulować tę uchwałę tylko dzięki pomocy kardynałów: patrz Hüfner A., op. cit., s. 103.
97 Dla przykładu, 29 VI 1448 r. potwierdził on – za zgodą kolegium kardynalskiego – bullę „Gregis nobis credit“ Eugeniusza IV z 16 I 1447 r., w której ów gwarantował zakonom żebraczym słuchanie spowiedzi w ramach dekretałów „Super cathedram“ i „Vas electionis“: patrz Sehi M., op. cit., s. 373.
98 Bullarium Ordinis Fratrum Praedicatorum, t. 3,
s. 352–353, dok. nr 18; Sehi M., op. cit., s. 374, 375. Papież ten bullę „Super cathedram“ potwierdził raz jeszcze 31 VIII 1456 r. w bulli „Nuper pro semovendis“: patrz Bullarium Ordinis Fratrum Praedicatorum, t. 3,
s. 354, dok. nr 19. |
dizainas ir programavimas giriaus