|
|
| |
 |
| |
Archyvai (18 Tomas) |
|
| |
|
|
| |
| ISSN 1392-0448. LIETUVOS ISTORIJOS STUDIJOS. Nr. 18 |
| bulli wieloznaczną klauzulę, która mówiła, że wierny powinien się wyspowiadać przynajmniej raz w roku u duchownego z parafii (tj. podług ustaleń IV Soboru Laterańskiego z 1215 r.)60. Stwierdzono, iż wystawienie tego dyplomu można zrozumieć chyba tylko jako reakcję na skargi mendykantów, dotyczących czynionych im utrudnień w „cura animarum“ przez kler parafialny. świadczy ona jednak przede wszystkim o nie liczeniu się papieża z nastrojami panującymi wśród biskupów i podległego mu duchowieństwa. Jak się można było spodziewać owa klauzula nie spełniła pokładanych w niej oczekiwań, a w czasie długiego obowiązywania tej bulli wciąż była rozważana kwestia możliwości pogodzenia tegoż przywileju spowiedniczego z kanonem „Omnis utriusque sexus“ chroniącym parafię. ścierały się więc przeciwne punkty widzenia w sprawie, czy wierni byli zobowiązani raz jeszcze wyspowiadać się u duchownego parafialnego, jeśli wcześniej zrobili to u kapłana zakonnego. Wobec wywołanych napięć i kontrowersji władze dominikańskie i franciszkańskie już wkrótce po wydaniu tej bulli widziały się zmuszone ostrzegać swoich członków przed nadużywaniem przywilejów61. Trwające dwadzieścia lat spory między przedstawicielami kleru świeckiego a mendykantami w sprawie poprawnej interpretacji tegoż przywileju były bez wątpienia najsilniejsze w diecezjach francuskich62. Stan napięć i kłótni w Kościele Zachodnim, spowodowany postanowieniami bulli Mar-
--- stanie znieść nawet II Sobór Lyoński z 1274 r. stanowił fakt częstego odmawiania przez mendykantów uznania pozwoleń proboszcza jako niezbędnych dla głoszenia kazań, słuchania spowiedzi oraz sprawowania pogrzebów na terenie parafii: por. Dokumenty Soborów Powszechnych, t. 2, s. 446–447.
60 Porównanie tego dokumentu z wcześniejszymi przywilejami wystawionymi dla dominikanów i franciszkanów pokazuje jednak, że oprócz rozszerzenia prawa słuchania spowiedzi, nie zostały im nadane w zasadzie żadne nowe uprawnienia duszpasterskie. Takie same kompetencje w kwestii udzielania licencji na głoszenie kazań przez prowincjałów za zgodą zebranych na kapitule definitorów zostały już wystawione wcześniej. Ważną natomiast nowością w tym dokumencie stanowiło ułatwienie aprobaty spowiedników z szeregów dominikanów i franciszkanów. Ich generałowie sami przez się oraz prowincjałowie za zgodą definitorów na kapitule na mocy papieskiego pozwolenia ustalali wykwalifikowanych i sprawdzonych braci, ale także innych odpowiednich członków zakonu do głoszenia kazań i nakładania sakramentu pokuty na wiernych. Stanowczo zakazano również każdemu, w jakikolwiek sposób utrudniać wykonywanie obowiązków tym, którzy posiadali odpowiednie pełnomocnictwa. W ten sposób pośrednio wyrażono, że bracia nie potrzebowali już do słuchania spowiedzi wiernych zezwolenia biskupa i odpowiednich duchownych parafialnych. Dotyczyło to również spowiedzi wielkanocnej, chociaż owa bulla w tej fundamentalnej sprawie zachowała milczenie: patrz Sehi M., op. cit., s. 212–213. Należy dodać, iż w tej bulli stwierdzono również, że osoby, które spowiadały się u dominikanów, powinny przynajmniej raz w roku wyspowiadać się u swojego kapłana parafialnego, tak jak przewidują to sobory powszechne, a bracia kaznodzieje mieli do tego wiernych pilnie i skutecznie zachęcać: Bullarium Ordinis Fratrum Praedicatorum, ed. T. Ripoll, A. Bremond, t. 2. Romae, 1730, s. 1–2, dok. nr 2 (jest to dokument z 10 I 1282 r.); patrz też Sacrorum Conciliorum nova et amplissima collectio, ed. J. D. Mansi, vol. 24. Graz, 1961, s. 388–389; Bullarium Franciscanum romanorum pontificum constitutiones, epistolas, ac diplomata continens, ed. J. H. Sbaralea, t. 3. Romae, 1765, s. 480, dok. nr 16; por. Paulus C. Welt – und Ordensklerus beim Ausgang des 13. Jahrhunderts im Kampfe um die Pfarrrechte, Essen 1900, s. 20 i n.
61 Acta capitulorum generalium ordinis praedicatorum, vol. 1 (ab anno 1220 usque ad annum 1303), s. 218: „[Viennae 1282] Hee sunt admoniciones (...). Item. Eciam fratres diligenter et efficaciter, secundum datam eis a domino graciam, illos qui sibi confessi fuerint exhortentur, ut saltem semel in anno suis presbiteris parochialibus confitenatur, pruot statiut concilium generale, et summus pontifex ordinavit. Quamvis eciam a sede apostolica predicandi sibi sit concessa potestas, ob reverenciam ordinariorum et rectorum ecclesiarum parochialium, et pacem cum ies habendam volumus, quod prohibentibus ordinariis vel eciam rectoribus, ne in sua ecclesia predicent a predicatione desistent“. O decyzjach generała i franciszkańskich kapituł generalnych w tej sprawie: patrz Sehi M., op. cit., s. 213.
62 Ibidem, s. 213. Jak już powiedziano największe niezadowolenie wydanie przez Marcina IV bulli „Ad fructus uberes“ wywołało we Francji. Jego episkopat w 1290 r. wysłał arcybiskupa Bourges Szymon z Beaulieu i biskupa Wilhelma z Amiens do Mikołaja IV (1288–1292) z prośbą, aby odwołał ów przywilej. Nic jednak nie uzyskali, oprócz uspokajającego zapewnienia papieża, że on również |
| 23 |
|
|
|
|
| |
|
|
| |
|
 |
|
dizainas ir programavimas giriaus