| wydał 30 III 1257 r. bullę „Non sine multa“, w której nastąpiło niejako końcowe ukoronowanie jego życzliwości wobec dominikanów i franciszkanów. Mówiła ona o nieskrępowanej działalności obydwu zakonów żebraczych w głoszeniu kazań, słuchaniu spowiedzi, jak i w innych dziedzinach życia kościelnego. W celu rozwiązania wszelkich wątpliwości, gdy idzie o kościelne pełnomocnictwo, papież polecał dalej biskupom, aby we wszystkich kościołach i synodach informowali publicznie, że owi bracia „nie tylko znajdują się na drodze do zbawienia, ale także żyją w stanie doskonałości“. Ponadto owi mendykanci nie potrzebowali zezwolenia na głoszenie kazań i słuchanie spowiedzi od podrzędnych prałatów oraz rektorów parafialnych, jeżeli już otrzymali je od papieża, legata papieskiego bądź biskupa diecezji55. Papież potwierdził 18 I 1259 r. na nowo w bulli „Cum olim quidam“ rozszerzone prawa duszpasterskie dominikanów w głoszeniu kazań i słuchaniu spowiedzi56. Natomiast całkowitą egzempcję od jurysdykcji biskupów dostali oni w bulli „Virtute conspicuos sacri“ z 28 III 1261 r.57 Widać więc, że Aleksandrowi IV zależało na tym, aby obydwa zakony żebracze głosiły Ewangelię i spowiadały w prawnie zagwarantowany sposób, nawet wbrew woli biskupów diecezji i duchowieństwa parafialnego. Takiego stanowczego stanowiska nie zajął jeszcze żaden z papieży w tej ciągnącej się latami sprawie ich uprawnień kaznodziejsko-duszpasterskich58 . Co ciekawe, papież Marcin IV (1281–1285) postanowił w bulli „Ad fructus uberes“ wydanej 13 XII 1281 r. jeszcze bardziej pomnożyć przywileje mendykantom, które umożliwiałyby im niezależną od kleru parafialnego działalność pastoralną. Przewidując, jakie niemiłe konsekwencje może wywołać potwierdzenie udzielania pozwolenia na głoszenie kazań przez władze zakonne rozszerzone jeszcze o uprawnienia w obszarze spowiedzi w i tak już napiętych stosunkach z biskupami oraz duchowieństwem parafialnym59, papież dołączył do
---
55 Bullarium Franciscanum romanorum pontificum constitutiones, epistolas, ac diplomata continens, ed.
J. H. Sbaralea, t. 2. Romae, 1761, s. 209–210, dok. nr 319; s. 210–211, dok. nr 320; Bullarium Ordinis Fratrum Praedicatorum, t. 1, s. 334–335, dok. nr 152; por. Sehi M., op. cit., s. 152.
56 Bullarium Ordinis Fratrum Praedicatorum, t. 1,
s. 369, dok. nr 226: „Cum olim quidam temere sententies, et ad sobrietatem sapere nescientes, impudenter assererent, quod de licentia, vel commissione Diocesanorum Episcoporum libere non poteratis Praedicationis exercere officium, et Confessiones audire sine Sacerdotum Parochialium licentia et assensu. Nos ad tollendam et confutandam assertionem hujusmodi, et dilucidandum in talibus veritatem, dudum in quibusdam litteris nostris determinando expressimus, quod vos de licentia, vel commissione, aut concessione Legatorum Sedis Apostolicae, vel Ordinariorum locorum, libere possitis pradicare populis, audire Confessiones, et absolvere confitentes, ac Poenitentias injungere salutares, aliorum inferorum Praelatorum et Rectorum Ecclesiarum, ac Sacerdotum Parochialium assensu minime requisito. Volentes igitur, hujusmodi nostram determionationem irrefragabiliter observari, auctoritate praesentium districtius inhibemus, ne quisquam super his, vel eorum aliquo vos, vel aliquem vestrum, aut etiam confitentes vobis, contra praemissae determinationis formam aliquatenus molestare praesumat“. Ta sama bulla została wystawiona franciszkanom 13 V 1259 r.: patrz Bullarium Franciscanum romanorum pontificum constitutiones, epistolas, ac diplomata continens, t. 2, s. 347–348, dok. 488; Sehi M., op. cit., s. 153.
57 Bullarium Ordinis Fratrum Praedicatorum, t. 1,
s. 405–408, dok. nr 297: „Et licet Episcopis Dioecesanis vestris debitam et devotam obedientiam et reverentiam impendatis, nolumus tamen, quod circa Instituta, et praecipue super institutionem et destitutionem Priorum ejusdem Ordinis, ex hoc praejudicium aliquot incurratis“. Wcześniej, bo 2 VIII 1258 r. otrzymali ja franciszkanie: patrz Bullarium Franciscanum romanorum pontificum constitutiones, epistolas, ac diplomata continens, t. 2, s. 298–303, dok. 436; Sehi M., op. cit.,
s. 153.
58 W podobny sposób na ich korzyść ustosunkował się we wszystkich poniższych kwestiach, tj. prawie do zakładania klasztorów, przyjmowania legatów i darów, uwolnienia od uiszczania „portio canonica“ oraz dziesięcin, jak i sprawie interdyktu: patrz Sehi M., op. cit.,
s. 153, 154.
59 Zdaje się, że główną przyczyną niechęci proboszczów popieranych przez biskupów, której nie był w |
dizainas ir programavimas giriaus