| 350 r., zm. 407 r.) posługiwał się prawie wyłącznie nimi dla głoszenia wiary w obrębie swojej diecezji, a także poza nią. Po jego śmierci pojawiły pierwsze oznaki przekształcenia wcześniejszego ideału mniszego. Połączenie ascetycznego życia i głoszenia wiary można zauważyć szczególnie wśród licznych mnichów w Syrii, którzy zakładali swoje domy niedaleko siedzib ludzkich, a nawet w samych miejscowościach8. Również w klasztorach założonych przez św. Augustyna z Hippony (ur. 354 r., zm. 430 r.) idee duszpasterskie były realizowane bardzo wcześnie, gdyż większość jego mnichów była klerykami9. To spowodowało, że duszpasterstwo mnisze coraz częściej stawało się przyczyną dyskusji i sporów. Dlatego sobór w Chalcedonie w 451 r. z powodu różnorodnych różnic wynikłych między biskupami a klasztorami zajął się kwestiami jurysdykcji biskupiej oraz duszpasterstwa. Uchwalono wówczas, iż klasztory miały pozostawać pod jurysdykcją miejscowego biskupa10. Pośrednio, a nie „expressis verbis“ zezwolono również na działalność pastoralną mnichów pod warunkiem, że otrzymają oni aprobatę miejscowego biskupa11. Co ciekawe, chociaż uczestnicy soboru nie zamierzali ustanawiać żadnych stanowczych regulacji stosunków między tymi stronami, to jego uchwały stały się na długi czas podstawami dla niektórych części prawa zakonnego. Mimo, że Sobór Chalcedoński pozostawił możliwość służby poza klasztornej dla mnichów jedynie w sytuacjach szczególnych, to jednak w późniejszych czasach utrzymywali oni swoje pozycje nawet po zakończeniu owych specjalnych misji (np. mnisi iroszkoccy w Irlandii i Anglii czy benedyktyni w Niemczech). Wynikało to z trudności budowy kompetentnego ustroju diecezjalnego, spowodowanego brakiem odpowiednich kandydatów wśród kleru świeckiego oraz ze względów majątkowo-prawnych. Co więcej,
--- rae aetatis consecratione perveniant. Nec statim saltu ad episcopatus culmen ascendant, nisi in his eadem, quae singulis dignitatibus praefiximus, tempora fuerint custodita“ – Sacrorum Conciliorum nova et amplissima collectio, ed. J. D. Mansi, vol. 3. Graz 1960, can. 13, s. 660.
8 Wiemy, że broniono przebywania mnichów w miastach i wsiach. Stwierdzono nawet, ze pobyt tam nie tylko nie przeszkadza ascezie, ale co więcej wielu z nich osiąga w takim otoczeniu wyżyny cnót: patrz I. Auf der Maur, Mönchtum und Glaubenverkündigung in den Schriften des hl. Johannes Chrysostomus, Paradosis. Beiträge zur Geschichte der altchristlichen Literatur und Theologie, Bd. 14, 1959, s. 106, 107.
9 Hofmeister P., op. cit., s. 235; Fehringer A., op. cit., s. 58.
10 „De honore monachorum, et ut nullis se actibus vel ecclesiasticis vel saecularibus misceant, nec alienum servum praeter conscientiam domini sui recipiant (...) Monachos vero per unamquamque civitatem aut regionem subiectos esse episcopo et quietem diligere et intentos esse tantummodo ieiunio et orationi, in locis, quibus renuntiaverunt saeculo, permanentes (...) Transgredientem vero hanc definitionem nostram, excommunicatum esse decrevimus, ne nomen Dei blasphemetur. Verum tamen episcopum convenit civitatis conpetentem monasteriorum providentiam gerere“ – Dokumenty Soborów Powszechnych. Tekst grecki, łaciński, polski, t. 1 (325–787), wyd. A. Baron, H. Pietras. Kraków 2001, can. 4, s. 228–229; por. Sacrorum Consiliorum nova et amplissima collectio, ed. J. D. Mansi, vol. 7. Graz, 1960, can. 4, s. 374–375; „De clericis vel dispensatoribus pauperum vel monasteriorum, ut sub episcopi sui potestate permaneant. Clerici, qui praeficiuntur ptochiis vel qui ordinantur in monasteriis et basilicis martyrum, sub episcoporum, qui in unaquaque civitate sunt secundum sanctorum patrum traditiones, potestate permaneant, nec per contumaciam ab episcopo suo dissiliant. Qui vero audent evertere huiusmodi formam quocumque modo nec proprio subiciuntur episcopo, si quidem clerici sunt, canonum correptionibus subiacebunt, si vero laici vel monachi fuerint, communione priventur“ – Dokumenty Soborów Powszechnych, t. 1, can. 8, s. 232–233; por. Sacrorum Conciliorum nova et amplissima collectio, ed. J. D. Mansi, vol. 7. Graz, 1960, can. 8, s. 375; patrz też Scheuermann A. Die Exemtion nach geltendem kirchlichen Recht mit einem Überblick über die geschichtliche Entwicklung, Veröffentlichungen der Sektion für Rechts- und Staatswissenschaft der Görres-Gesellschaft, Heft 77. Paderborn, 1938, s. 36 przyp. 7.
11 „Nec ecclesiasticis vero nec saecularibus negotiis communicent, vel in aliquo sint molesti propria monasteria deserentes, nisi forte his praecipiatur propter opus necessarium ab episcopo civitatis“ – Dokumenty Soborów Powszechnych, t. 1 (325–787), can. 4, s. 228, 229; por. Sacrorum Consiliorum nova et amplissima collectio, vol. 7, can. 4, s. 375. |
dizainas ir programavimas giriaus