również na ustrój i wewnętrzny rozwój zakonów mendykanckich. Papieże obydwu zwalczających się grup w celu utrzymania i powiększenia swoich zwolenników wspaniałomyślnie potwierdzali wszelkiego rodzaju udogodnienia, które miały negatywny wpływ na dyscyplinę zakonną, a także sprzyjały jako dalsza konsekwencja, stopniowemu podziałowi zakonu i prowincji na braci konwentualnych oraz obserwantów81. Tacy papieże rzymscy, jak Urban VI, Bonifacy IX (1389–1404), Innocenty VII (1404–1406) czy Grzegorz XII (1406–1415) potwierdzili całkowicie dotychczasowe uprawnienia kaznodziejsko-duszpasterskie i przywileje mendykantów. Natomiast rezydujący w Awinionie papieże Klemens VII i Benedykt XIII (1394–1417) byli dużo bardziej powściągliwi w dawaniu praw pastoralnych i okazywaniu łaski zakonom żebraczym. żądali oni również w zaistniałych sporach duszpasterskich, także w przypadkach, które miały miejsce poza ich obediencją, ścisłego przestrzegania konstytucji „Super cathedram“82. Uważa się też, że z pośród tych dwóch papieży Benedykt XIII dużo bardziej wymagał przestrzegania dyscypliny niż Klemens VII83. Wybrany na papieża na synodzie w Pizie Aleksander V (1409–1410)84, członek zakonu franciszkańskiego, kilka miesięcy po elekcji był zmuszony zająć stanowisko wobec gwałtownie odnowionej tezy francuskiego magistra Jana Poilly, w której zanegowano prawo mendykantów do słuchania spowiedzi członków parafii. W okólniku „Regnans in excelsis“ z 12 X 1409 r. papież potwierdził na nowo czterem zakonom mendykanckim wszystkie prawa i przywileje w ramach konstytucji „Super cathedram“ Bonifacego VIII oraz jednocześnie odrzucił stwierdzenia tej tezy, które były nakierowane na odsunięcie wiernych od spowiedzi i pochówku u zakonów żebraczych85. Przeciwko temu dokumentowi 5 III 1410 r. zaprotestował wydział teologiczny uniwersytetu paryskiego.
--- 1419 r.: patrz Acta capitulorum generalium ordinis praedicatorum, vol. 2 (ab anno 1304 usque ad annum 1378), [w:] Monumenta ordinis fratrum praedicatorum historica, ed. B. M. Reichert, t. 4. Romae, 1899, s. 441 i n.; Acta capitulorum generalium ordinis praedicatorum, vol. 3 (ab anno 1380 usque ad annum 1498), [w:] Monumenta ordinis fratrum praedicatorum historica, ed. B. M. Reichert, t. 8. Romae, 1900, s. 5–160. Każda z obediencji miała także własnych generałów. Ostatnim wspólnym przed wielką schizmą był Eliasz Raymond (1367–1379). Potem nastąpił okres dwuwładzy. Pierwszym wspólnym generałem po zniesieniu podziału był Leonard Dati (1418–1425), który od 1414 r. zarządzał obediencją rzymską: patrz m. in. Hinnebusch W. A. Dominikanie-krótki zarys dziejów, [w:] Dominikanie. Szkice z dziejów zakonu, red. M. A. Babraj. Poznań, 1986, s. 149; Acta Capitulorum Provinciae Poloniae Ordinis Praedicatorum, vol. 1 (1225–1600) ed. R. F. Madura. Roma, 1972, s. XXIX–XXX.
81 Por. Seppelt F. X. Geschichte der Päpste von den Anfängen bis zur Mitte des zwanzigsten Jahrhunderts, Bd. 4. München, 1957, s. 189 i n.; Hauck A., op. cit.,
s. 675–869; Bihlmeyer K., Tüchle H., op. cit., s. 398–407; Pastor L. v., Geschichte der Päpste seit dem Ausgang des Mittelalters, Bd. 1, Freiburg i. Br., 1921,
s. 106–147; w tych pracach szczegółowe informacje o wielkiej schizmie.
82 Sehi M., op. cit., s. 347–349. Więcej na temat zakonów żebraczych uznających papieży awiniońskich: patrz Eubel K. Die avignonesische Obedienz der Mendikanten-Orden, sowie der Orden der Mercedarier und Trinitarier zur Zeit des großen Schismas. Paderborn, 1900 (Quellen und Forschungen aus dem Gebiete der Geschichte. In Verbindung mit ihrem Historischen Institut in Rom herausgegeben von der Görres-Gesellschaft,
Bd. 1, Theil 2), s. 1 i n. (na s. XVIII przyp. 2 autor wymienił dokumenty papieży awiniońskich Klemensa VII i Benedykta XIII, które dotyczyły m. in. konfliktów między dominikanami, franciszkanami, augustianami i karmelitanami z klerem parafialnym zwłaszcza z powodu uiszczania „portio canonica“; w dalszej części pracy zostały przedstawione regesty owych dyplomów).
83 Eubel K., op. cit., s. VIII.
84 Hauck A., op. cit., s. 407–409; Bihlmeyer K., Tüchle H., op. cit., s. 860–861.
85 Bullarium Franciscanum sive romanorum pontificum constitutiones, epistolae, diplomata tribus ordinibus minorum, clarissarum, poenitentium a seraphico patriarcha sancto Francisco institutis ab eorum originibus ad nostra usque tempora concessa, ed. J. H. Sbaralea,
C. Eubel, t. 7. Romae, 1904, s. 420–423, dok. nr 1191; Bullarium Carmelitanum plures complectens summorum pontificum constitutiones, ed. E. Monsignano, t. 1. Romae, 1715, s. 162–166; por. Sehi M., op. cit., s. 349. |
dizainas ir programavimas giriaus