| dzie bez znaczenia prawnego, gdyż jeśli w ciągu trzech dni nie została dana, to następowała na postawie jurysdykcji papieskiej. Raz udzielona aprobata spowiednicza przez biskupa nie wygasała w momencie jego śmierci. Podobnie postanowiono, że grzechów wyznanych w ważnej spowiedzi u mendykantów nie trzeba było powtarzać u „sacerdos proprius“. Następnie, nie zważając na postanowienia kanonu „Omnis utriusque sexus“ duchowni parafialni zostali zobowiązani udzielać komunii oraz sakramentu namaszczenia chorych wszystkim wiernym, którzy wyspowiadali się u księży zgromadzeń żebraczych. Natomiast członkowie zakonów mieli w swoich kazaniach zwracać uwagę wiernym na to, aby przynajmniej raz w roku złożyli spowiedź u swojego duchownego parafialnego tłumacząc, iż to służy bez wątpienia zbawieniu duszy66. Można więc powiedzieć, że robione krok po kroku koncesje doprowadziły, iż wreszcie na początku XIV wieku zostały przydzielone wiernym w miejscach, gdzie istniały osady mendykanckie następujące prawa: wolny wybór kazania; wolny wybór spowiednika z wyjątkiem spowiedzi wielkanocnej, która miała być nadal składana u proboszcza; wolny wybór nabożeństw w niedziele, poza komunią wielkanocną, którą należało przyjąć w kościele parafialnym; wolne prawo do pochówku, ale przy przestrzeganiu odprowadzania należności (taksy), tzw. „portio canonica“, na rzecz kleru parafialnego67. Słusznie stwierdzono, że zamiast upragnionego pokoju i zrównania interesów między duchowieństwem parafialnym i mendykantami w dziedzinie duszpasterstwa bulla „Inter cunctas sollicitudines“ przyniosła całkiem inny skutek w wielu diecezjach, a także miastach zachodniej Europy, gdzie gwałtownie zakwestionowano jej ustalenia68. Zwołany przez jego następcę, tj. Klemensa V (1305–1314) sobór w Vienne 1311/1312 poza omawianiem sprawy reformy Kościoła zajął się także szczegółowo prawem pastoralnym zakonów żebraczych. Mimo, że papież opowiadał się za pozostawieniem praw mendykanckich z paroma mało znaczącymi modyfikacjami, to większość obecnych biskupów żądała odnowienia konstytucji „Super cathedram“ Bonifacego VIII. Wobec licznych nacisków papież unieważnił 6 V 1312 r. wymienioną bullę Benedykta XI stwierdzając, iż nie doprowadziła ona do pokoju między skonfliktowanymi stronami69. Na-
---
66 Corpus iuris canonici, ed. E. L. Richter, E. Friedberg, pars II: Decretalium collectiones. Graz, 1959, Extravagantes, liber V, titulus VII, s. 1296–1300. Zamiar Benedykta XI wyraźny w licznych innych miejscach tej obszernej bulli, aby dominikanom i franciszkanom zapewnić niezakłócone wykonywanie ich duszpasterstwa oraz materialną egzystencję, staje się bardzo widoczny w nowym uregulowaniu prawa pochówku. Poza odnowionym pozwoleniem wolności grzebania zmarłych zostało postanowione, że mendykanci przestali być już zobowiązani do oddawania duchownym parafialnym bądź biskupom jako kanonicznego obowiązku czwartej części datków i pozostałych zapisów wiernych niezależnie od tego, czy kazali się oni pochować na cmentarzu klasztornym, czy też nie. Jako uzasadnienie podano, że bracia posiadając egzempcję im nie podlegają. Nie mieli być także, jako „biedni i potrzebujący“ podporządkowani wszystkim ogólnie obowiązującym normom. Jedynie z datków, które bracia otrzymali na mszy żałobnej powinni kościołowi i duchownym parafialnym oddać połowę lub prawie połowę z powodu trudności przy jej obliczaniu: patrz Sehi M., op. cit., s. 243–244.
67 Należy stwierdzić, że to, co ta nieformalna gmina (komuna) znalazła w paraparafialnym ośrodku religijnym, mogła także otrzymać w swoim kościele parafialnym. Dlatego „cura animarum extraordinaria“ mendykantów nie odnosi się do świadczeń duszpasterskich samych w sobie, lecz do grupy osób, ale na chęć przynależności do niej ogromne znaczenie wpływała jakość oferowanych tam usług religijnych: patrz Frank I. W. Die Bettelorden..., s. 134.
68 Schleyer K., op. cit., s. 111 i n.; Sehi M., op. cit.,
s. 252. Natomiast Frank I. W. Die Bettelorden..., s. 134–135 jest zdania, że mimo występujących sporów, to jednak nigdy nie doszło do jakichś wybitnie dramatycznych konfliktów w stosunkach zarówno z klerem parafialnym, którzy dysponowali podobnymi prawami specjalnymi, co mendykanci.
69 Corpus iuris canonici, pars II, Clementinarum, liber III, titulus VII, s. 1161–1164. O dramatycznych. |
dizainas ir programavimas giriaus