| Tamtejsi dominikanie i karmelici zrezygnowali w trakcie ostrych sporów z wymienionych przywilejów, podczas gdy franciszkanie i augustianie w wyniku swojego ociągania się zostali wykluczeniu z uniwersytetu86. Z lęku przed Sorboną jego następca Jan XXIII (1410–1415) w memoriale z 27 VI 1410 r. ogłosił, że z powodu powstałych i mogących jeszcze w przyszłości wystąpić skandali nikt więcej nie powinien się powoływać na kontrowersyjną bullę Aleksandra V87. Co prawda, ta dyplomatyczna decyzja wyciszyła stary spór, ale nie była rozwiązaniem, które zadowalałoby wszystkich. Jak różnie ta uchwała była wykonywana staje się widoczne na tle licznych tematów negocjacji soboru w Konstancji. W celu zakończenia schizmy zachodniej król niemiecki Zygmunt Luksemburski (1410–1437, cesarz 1433–1437) zwołał w Konstancji sobór powszechny, który trwał w latach 1414–141888. Do jego zadań należało także zniesienie różnorodnych nadużyć, które w ciągu długoletniego podziału powstały w zakonach. Chodziło tu głównie o egzempcje zakonne i przywileje, które doprowadziły do wywrócenia porządku hierarchicznego oraz – co podkreślała literatura soborowa postulująca reformy – również do upadku dyscypliny klasztornej, żądając jednocześnie „reformatio morum“89. Gdy wpływowy kardynał Piotr z Ailly (ur. około 1350 r., zm. 1420 r.) w swoim traktacie „De reformatione ecclesiae“ zaproponował między innymi zmniejszenie liczby konwentów i członków zakonów mendykanckich uzasadniając, że są ciężarem z powodu swojej dużej liczebności, to generał dominikanów Leonard Dati nazwał ten projekt dziełem szatana, który ma na celu stopniowe i całkowite zniszczenie zgromadzeń żebraczych90. Liczne postulaty dotyczące nowego uregulowania praw egzempcyjnych i duszpasterskich zakonów spowodowały, że w dziewięciu z osiemnastu artykułów reformacyjnych przedłożonych w styczniu 1418 r. nowemu papieżowi Marcinowi V (1417–1431) zażądano, aby cofnąć przede wszystkim te przywileje, które stoją w sprzeczności do klemensowych uchwał zawartych w „Dudum“, a w przyszłości egzempcje powinny być gwarantowane jedynie z ważnych i uzasadnionych powodów91. Zapis ten nie został jednak zrealizowany, gdyż uczestnicy soboru nie zdecydowali się na podjęcie żadnych decydujących zmian w rozwoju egzempcji i uprawnień duszpasterskich zgromadzeń żebraczych. W zasadzie odtworzono stan, istniejący przed powstaniem schizmy zachodniej, ponieważ nie było wówczas odpowiedniego poparcia i warunków, które pozwoliłyby na stworzenie całkowicie nowego stanowiska prawnego zakonów92. Co więcej, można powiedzieć, że w okresie po
---
86 Hüfner A., op. cit., s. 99 przyp. 2.
87 Bullarium Franciscanum sive romanorum pontificum constitutiones, epistolae, diplomata tribus ordinibus minorum, clarissarum, poenitentium a seraphico patriarcha sancto Francisco institutis ab eorum originibus ad nostra usque tempora concessa, t. 7, s. 431–432, dok. nr 1208; por. Sehi M., op. cit., s. 349–350.
88 Szczegółowe informacje o tym soborze: patrz Brandmüller W. Das Konzil von Konstanz 1414–1418, Bd. 1. Paderborn–München–Wien–Zürich, 1991, s. 15–59, 131 i n; Pastor L. v., op. cit., s. 207–227; Seppelt F. X., op. cit., s. 240–259; Bihlmeyer K., Tüchle H., op. cit.,
s. 410–415.
89 Hüfner A., op. cit., s. 100.
90 Sehi M., op. cit., s. 369–370.
91 „Artic. IX. De Exemptionibus, Incorporationibus, tempore Schismatis factis. Super nono articulo videtur, primo de exemtionibus, quod omnes exemtiones a tempore schismatis factae sine consensu Ordinariorum, seu parte non vocata, et causa non cognita, sint totaliter revocandae: Et specialiter privilegia quorumcunquae, derogantia Constitutionibus Innocentii IV. in Concilio Generali, (Sext. Decret. lib. 5, tit. 7, c. I) et Clementinae (Clementinarum lib. 3, tit. 7. De sepulcris, c. 2 Dudum)“: patrz Sacrorum Conciliorum nova et amplissima collectio, ed. J. D. Mansi, vol. 28. Graz, 1961, s. 367.
92 Hüfner A., op. cit., s. 101–102. |
dizainas ir programavimas giriaus